Defnydd Diogel o Feddyginiaeth Milfeddygol
Sesiwn 1 - Cyflwyniad i Ddefnydd Diogel o Feddyginiaeth Milfeddygol

Rhaid defnyddio a storio meddyginiaethau’n gywir er mwyn:​

cydymffurfio a’r ddeddfwriaeth (COSHH a deddfwriaeth lles anifeiliaid)

diogelu’r sawl sy’n eu defnyddio, a phrynwr y cynnyrch

sicrhau bod y driniaeth yn effeithiol

Gellir cael copïau o “The code of practice on the responsible use of animal meddyginiaethau on the farm”, o’r Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol. Mae’r prif bwyntiau yn cynnwys:​

1. Cynllunio a phrynu ​

2. Rhoi meddyginiaethau​

3. Diogelwch​

4. Storio​

5. Gwaredu meddyginiaethau a nodwyddau nad oes eu hangen​

6. Cofnodion meddyginiaethau​

Cynlluniwch ymlaen llaw; dylai fod gan y fferm gynllun clir ar gyfer iechyd anifeiliaid sy’n ymdrin ag atal a thrin clefydau. Rhaid cynnal asesiadau risg er mwyn sicrhau bod y gwaith yn cael ei wneud yn ddiogel. Dylech gydweithio â’r milfeddyg er mwyn sicrhau bod y meddyginiaethau a’r triniaethau cywir yn cael eu rhoi.

Prynwch y swm cywir o foddion. Rhaid defnyddio meddyginiaethau cyn eu dyddiad dod i ben. Gallai fod yn anghyfreithlon i werthu neu basio ymlaen meddyginiaethau i bobl eraill. Dylech ond prynu a defnyddio meddyginiaethau awdurdodedig.

Cadwch gofnodion cywir.

Dim ond un person ddylai fod yn gyfrifol am gofnodi a rhoi meddyginiaethau, a sicrhau bod y cyfnodau diddyfnu’n cael eu parchu.

Dim ond pobl brofiadol sydd wedi’u hyfforddi ddylai drafod a rhoi meddyginiaethau.

Peidiwch â rhoi meddyginiaethau’n ddiangen oherwydd gall anifeiliaid ddatblygu ymwrthedd (resistance) iddynt.

Darllenwch a dilynwch y cyfarwyddiadau’n ofalus bob tro.

Gwiriwch y dyddiad dod i ben er mwyn sicrhau bod y feddyginiaeth yn dal yn weithredol.

Oni bai bod eich milfeddyg yn eich cyfarwyddo fel arall, dylech ddefnyddio dim ond y math a’r dos cywir o’r feddyginiaeth, ac i’r dibenion pwrpasol y maent wedi’u hawdurdodi ar eu cyfer. Dylech ddefnyddio meddyginiaethau presgripsiwn dim ond gyda’r anifeiliaid a ddylai eu cael.

Dylech gwblhau’r rhaglen driniaeth bob tro.

Dilynwch yr holl gyfarwyddiadau ar y label bob tro, e.e. defnyddio dillad amddiffynnol. Rhaid dilyn canllawiau’r asesiadau risg.

Cadwch restr wrth law o rifau ffôn i’w galw mewn argyfwng (doctor lleol, ysbyty, milfeddyg a fferyllfa).

Er mwyn rhwystro unrhyw feddyginiaeth rhag cyrraedd y gadwyn fwyd ddynol, rhaid dilyn y cyfarwyddiadau am gyfnodau diddyfnu’n ofalus iawn, e.e. rhwng gorffen y driniaeth a lladd yr anifail, neu rhwng cymryd wyau neu laeth ar gyfer y gadwyn fwyd ddynol.

Rhaid storio meddyginiaethau yn unol â’r cyfarwyddiadau ar y label. ​

Ni ddylid eu gadael yn llygad yr haul, ac ni ddylent fynd yn rhy gynnes neu’n rhy oer. ​

Os ydynt yn cael eu cadw mewn oergell, dylai’r tymheredd fod rhwng 2˚C ac 8 ˚C. ​

Os defnyddir porthiant meddyginiaethol rhaid dangos y math o borthiant a’r dyddiad dod i ben yn glir ar y biniau porthiant. ​

Dylech gadw meddyginiaethau yn eu cynwysyddion gwreiddiol, ac allan o gyrraedd plant ac anifeiliaid. ​

Os yn bosibl, dylech gadw meddyginiaethau dan glo ac ar wahân i bopeth arall. ​​

Rhaid gwaredu nodwyddau sydd wedi’u defnyddio yn ofalus, drwy ddefnyddio cynhwysydd pwrpasol er enghraifft. ​

Dilynwch gyfarwyddiadau’r gwneuthurwr ynglŷn â gwaredu, a pheidiwch byth â rhoi meddyginiaethau i lawr y draeniau neu’r tŷ bach, na’u taflu i ffwrdd gyda sbwriel y tŷ. ​

Gall cemegau fel dip defaid fod yn beryglus iawn i’r amgylchedd, a rhaid sicrhau bod modd eu gwaredu’n ofalus cyn eu prynu.​

Rhaid cadw cofnodion o’r meddyginiaethau a ddefnyddiwyd ar y fferm am o leiaf dair blynedd. ​

Os defnyddiwyd meddyginiaethau presgripsiwn, rhaid cadw’r cofnodion am bum mlynedd. ​

Rhaid i’r cofnodion ddangos:

Enw’r feddyginiaeth a ddefnyddiwyd​.

Enw a chyfeiriad cyflenwr y feddyginiaeth​.

Dyddiad ei phrynu​.

Dyddiad rhoi’r feddyginiaeth​.

Cyfanswm y feddyginiaeth a ddefnyddiwyd ​.

Tystiolaeth adnabod yr anifeiliaid neu’r grŵp a gafodd driniaeth ​.

Nifer yr anifeiliaid a gafodd driniaeth​.

Er mwyn atal gweddillion rhag mynd i’r gadwyn fwyd, rhaid sicrhau bod y cofnodion yn gyflawn ac yn cynnwys: ​

Dyddiadau dod i ben unrhyw gyfnod diddyfnu ar gyfer lladd, neu gynhyrchu llaeth neu gynhyrchion eraill o anifeiliaid

Dyddiad gorffen y driniaeth​

Enw’r person a fu’n rhoi’r feddyginiaeth

Rhif swp (batch number) y cynnyrch a ddefnyddiwyd

Os bydd anifeiliaid sydd wedi’u trin yn dangos unrhyw adweithiau niweidiol i’r meddyginiaethau, rhaid adrodd wrth eich milfeddyg neu wrth Gynllun Gwyliadwraeth Ymatebion Niweidiol i Gyffuriau yn y Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol.

Dylid adrodd hefyd am unrhyw ymateb niweidiol gan bobl sydd wedi bod mewn cysylltiad â’r meddyginiaethau.