English

Defnydd Diogel o Feddyginiaeth Milfeddygol
Sesiwn 1 - Cyflwyniad i Ddefnydd Diogel o Feddyginiaeth Milfeddygol

Mae'r adnodd hwn yn addas i gefnogi cyrsiau Lefel 2 Amaethyddiaeth.

Cyflwyniad i Ddefnydd Diogel o Feddyginiaeth Milfeddygol

Rhaid defnyddio a storio meddyginiaethau’n gywir er mwyn:​

  • cydymffurfio a’r ddeddfwriaeth (COSHH a deddfwriaeth lles anifeiliaid)
  • diogelu’r sawl sy’n eu defnyddio, a phrynwr y cynnyrch
  • sicrhau bod y driniaeth yn effeithiol
  • Graphic of COSHH logo

    Cod Ymarfer ar Gyfer Meddyginiaethau

    Gellir cael copïau o “The code of practice on the responsible use of animal meddyginiaethau on the farm”, o’r Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol. Mae’r prif bwyntiau yn cynnwys:​

    1. Cynllunio a phrynu ​

    2. Rhoi meddyginiaethau​

    3. Diogelwch​

    4. Storio​

    5. Gwaredu meddyginiaethau a nodwyddau nad oes eu hangen​

    6. Cofnodion meddyginiaethau​

    Graphic of ruma logo

    1. Cynllunio a Phrynu​

    Cynlluniwch ymlaen llaw; dylai fod gan y fferm gynllun clir ar gyfer iechyd anifeiliaid sy’n ymdrin ag atal a thrin clefydau. Rhaid cynnal asesiadau risg er mwyn sicrhau bod y gwaith yn cael ei wneud yn ddiogel. Dylech gydweithio â’r milfeddyg er mwyn sicrhau bod y meddyginiaethau a’r triniaethau cywir yn cael eu rhoi.

  • Prynwch y swm cywir o foddion. Rhaid defnyddio meddyginiaethau cyn eu dyddiad dod i ben. Gallai fod yn anghyfreithlon i werthu neu basio ymlaen meddyginiaethau i bobl eraill. Dylech ond prynu a defnyddio meddyginiaethau awdurdodedig.
  • Cadwch gofnodion cywir.
  • Graphic of 2 folders

    2. Rhoi Meddyginiaethau

    Dim ond un person ddylai fod yn gyfrifol am gofnodi a rhoi meddyginiaethau, a sicrhau bod y cyfnodau diddyfnu’n cael eu parchu.

  • Dim ond pobl brofiadol sydd wedi’u hyfforddi ddylai drafod a rhoi meddyginiaethau.
  • Peidiwch â rhoi meddyginiaethau’n ddiangen oherwydd gall anifeiliaid ddatblygu ymwrthedd (resistance) iddynt.
  • Darllenwch a dilynwch y cyfarwyddiadau’n ofalus bob tro.
  • Gwiriwch y dyddiad dod i ben er mwyn sicrhau bod y feddyginiaeth yn dal yn weithredol.
  • Oni bai bod eich milfeddyg yn eich cyfarwyddo fel arall, dylech ddefnyddio dim ond y math a’r dos cywir o’r feddyginiaeth, ac i’r dibenion pwrpasol y maent wedi’u hawdurdodi ar eu cyfer. Dylech ddefnyddio meddyginiaethau presgripsiwn dim ond gyda’r anifeiliaid a ddylai eu cael.
  • Dylech gwblhau’r rhaglen driniaeth bob tro.
  • Graphic of medicines

    3. Diogelwch​

    Dilynwch yr holl gyfarwyddiadau ar y label bob tro, e.e. defnyddio dillad amddiffynnol. Rhaid dilyn canllawiau’r asesiadau risg.

  • Cadwch restr wrth law o rifau ffôn i’w galw mewn argyfwng (doctor lleol, ysbyty, milfeddyg a fferyllfa).
  • Er mwyn rhwystro unrhyw feddyginiaeth rhag cyrraedd y gadwyn fwyd ddynol, rhaid dilyn y cyfarwyddiadau am gyfnodau diddyfnu’n ofalus iawn, e.e. rhwng gorffen y driniaeth a lladd yr anifail, neu rhwng cymryd wyau neu laeth ar gyfer y gadwyn fwyd ddynol.
  • Graphic of safety logos

    4. Storio

    Rhaid storio meddyginiaethau yn unol â’r cyfarwyddiadau ar y label. ​

  • Ni ddylid eu gadael yn llygad yr haul, ac ni ddylent fynd yn rhy gynnes neu’n rhy oer. ​
  • Os ydynt yn cael eu cadw mewn oergell, dylai’r tymheredd fod rhwng 2˚C ac 8 ˚C. ​
  • Os defnyddir porthiant meddyginiaethol rhaid dangos y math o borthiant a’r dyddiad dod i ben yn glir ar y biniau porthiant. ​
  • Dylech gadw meddyginiaethau yn eu cynwysyddion gwreiddiol, ac allan o gyrraedd plant ac anifeiliaid. ​
  • Os yn bosibl, dylech gadw meddyginiaethau dan glo ac ar wahân i bopeth arall. ​​
  • Graphic of locked medicine cabinet and snowflake / sun to show temperatures

    5. Gwaredu Meddyginiaethau a Nodwyddau a Nad Oes eu Hangen

    Rhaid gwaredu nodwyddau sydd wedi’u defnyddio yn ofalus, drwy ddefnyddio cynhwysydd pwrpasol er enghraifft. ​

  • Dilynwch gyfarwyddiadau’r gwneuthurwr ynglŷn â gwaredu, a pheidiwch byth â rhoi meddyginiaethau i lawr y draeniau neu’r tŷ bach, na’u taflu i ffwrdd gyda sbwriel y tŷ. ​
  • Gall cemegau fel dip defaid fod yn beryglus iawn i’r amgylchedd, a rhaid sicrhau bod modd eu gwaredu’n ofalus cyn eu prynu.​
  • Graphic of medicines drawing attention to label instructions

    6. Cofnodion Meddyginiaethau​

    Rhaid cadw cofnodion o’r meddyginiaethau a ddefnyddiwyd ar y fferm am o leiaf dair blynedd. ​

  • Os defnyddiwyd meddyginiaethau presgripsiwn, rhaid cadw’r cofnodion am bum mlynedd. ​
  • Graphic of medical record showing 3 Blynedd and 5 Blynedd

    Pa Cofnodion Sydd Angen eu Cadw?

    Rhaid i’r cofnodion ddangos:

  • Enw’r feddyginiaeth a ddefnyddiwyd​.
  • Enw a chyfeiriad cyflenwr y feddyginiaeth​.
  • Dyddiad ei phrynu​.
  • Dyddiad rhoi’r feddyginiaeth​.
  • Cyfanswm y feddyginiaeth a ddefnyddiwyd ​.
  • Tystiolaeth adnabod yr anifeiliaid neu’r grŵp a gafodd driniaeth ​.
  • Nifer yr anifeiliaid a gafodd driniaeth​.
  • Graphic of folders

    Pa gofnodion eraill sydd angen cadw wedi dosbarthu’r meddyginiaeth?​

    Er mwyn atal gweddillion rhag mynd i’r gadwyn fwyd, rhaid sicrhau bod y cofnodion yn gyflawn ac yn cynnwys: ​

  • Dyddiadau dod i ben unrhyw gyfnod diddyfnu ar gyfer lladd, neu gynhyrchu llaeth neu gynhyrchion eraill o anifeiliaid
  • Dyddiad gorffen y driniaeth​
  • Enw’r person a fu’n rhoi’r feddyginiaeth
  • Rhif swp (batch number) y cynnyrch a ddefnyddiwyd
  • Graphic of filing cabinet

    Adrodd am Sgileffeithiau Niweidiol ac Annisgwyl

    Os bydd anifeiliaid sydd wedi’u trin yn dangos unrhyw adweithiau niweidiol i’r meddyginiaethau, rhaid adrodd wrth eich milfeddyg neu wrth Gynllun Gwyliadwraeth Ymatebion Niweidiol i Gyffuriau yn y Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol.

  • Dylid adrodd hefyd am unrhyw ymateb niweidiol gan bobl sydd wedi bod mewn cysylltiad â’r meddyginiaethau.
  • Graphic of Veterinary Medicines Directorate logo