English

Porthiant a Bwydo
Sesiwn 1 - Dosbarthiad Porthiant​

Mae'r adnodd hwn yn addas i gefnogi cyrsiau Lefel 2 Amaethyddiaeth.

Cyflwyniad

Mae bwydo da byw’n gywir yn sicrhau eu bod nhw’n cadw’n iach ac yn gynhyrchiol, a’u bod yn cyfrannu at elw’r fferm.

Image of cow feeding

Dosbarthu Bwyd​

Gellir dosbarthu bwydydd yn ôl ei gynnwys lleithder.

Image of feed classification

Planhigion Suddlon​

Mae planhigion suddlon yn cynnwys canran uchel o ddŵr, e.e. mae porfa ffres yn cynnwys 20% o fater sych ac 80% o ddŵr. Mae da byw yn hoffi eu bwyta ac yn eu cael yn flasus. ​

  • Mae’r planhigion suddlon yn cynnwys porthiant fel silwair yn ogystal â bwydydd o blanhigion ffres. ​ ​ Mae’r bwydydd hyn yn addas ar gyfer anifeiliaid cnoi cil, a gall rhai ohonynt oroesi ar ddogn sy’n cynnwys dim ond planhigion suddlon e.e. gwartheg sugno yn bwyta silwair dros y gaeaf, neu ŵyn sydd wedi’u diddyfnu yn bwyta porfa.
  • Graphic of succulents

    Planhigion Suddlon​

    Mae dau gategori o blanhigion suddlon: ​

    Cnydau dail gwyrdd fel porfa, meillion, rêp a chêl.

  • Bydd y cynnwys ffibr a’r gwerth porthiannol yn dibynnu ar y math o blanhigyn a chyfnod ei dyfiant. Tuedd planhigion ifancach yw cynnwys llai o ffibr ond mae’u gwerth porthiannol yn uwch.
  • graphic of green leaf crops and root crops

    Planhigion Suddlon​

    Mae dau gategori o blanhigion suddlon:

    Cnydau gwraidd fel maip a swêds. ​

  • Tuedda’r rhain gynnwys llawer o garbohydrad ond ychydig o brotein. Ychydig iawn o fater sych sydd gan rai cnydau gwraidd, e.e. 11% ar gyfartaledd ar gyfer swêds. ​
  • graphic of green leaf crops and root crops

    Bwydydd Sych​

    Mae rhwng 86% a 90% o fater sych mewn bwydydd sych. ​

  • Mae’n bwysig cadw’r bwydydd hyn mewn lle sych er mwyn rhwystro ffyngau a llwydni rhag tyfu ac andwyo cyflwr y bwydydd (mae llwydni’n tueddu datblygu ar wair gwlyb).
  • graphic of dry feeds with text 'Dry Feeds > 86% - 90%

    Bwydydd Sych​

    Mae bwydydd sych wedi’u rhannu’n ddau brif grŵp:​

    1. Brasfwydydd e.e. gwair a gwellt​

  • Mae’r bwydydd hyn yn swmpus, ac maent yn cynnwys lefelau eithaf uchel o ffibr.
  • 2. Dwysfwydydd e.e. cnau llaeth, cnau defaid, barlys, gwenith a soia.

    graphic of roughages and concentrates

    Bwydydd Sych: “Straights” a Chyfansoddion

    Fel arfer, mae’r bwydydd hyn yn cynnwys dwyseddau uchel o ynni a phrotein, ac nid ydynt mor swmpus â brasfwydydd.​

  • Bydd dwysfwydydd sy’n cael eu prynu er mwyn eu cymysgu’n ddogn ar y fferm (e.e. glwten gwenith neu India corn) yn cael eu galw’n ‘straights’. Bydd y rheiny sydd wedi’u cymysgu gan y gwneuthurwr (e.e. cymysgedd bras neu belenni) yn cael eu galw’n fwydydd cyfansawdd.
  • graphic of straights and compounds

    Beth Sydd yn Dylanwadu ar Ddewis Bwyd?

    Bydd y dewis o ddognau ar fferm yn dibynnu ar ffactorau sy’n cynnwys: ​

  • Y bwydydd sydd eisoes ar gael ar y fferm, e.e. porfa, gwellt, gwair, silwair.
  • Prisiau cymharol gwahanol fathau o fwydydd.
  • Y system fwydo, maint y fenter a’r peiriannau sydd ar gael.
  • Lefel cynhyrchedd yr anifail.
  • Cyfyngiadau sy’n ymwneud â chynlluniau gwarant fferm neu safonau bwydydd organig.
  • Graphic showing a question mark in the middle surrounded by graphics of cows, feeds, a calculator and a tractor