English

Sefydlu Cnydau
Adran 4 - Maetholion yn y Gwely Hadau

Mae'r adnodd hwn yn addas i gefnogi cyrsiau Amaethyddiaeth Lefel 2.

Cynnwys

Mae’r uned hon ar faetholion yn y gwely hadau yn cynnwys:

  • Sesiwn 1: Prif elfennau ac elfennau hybrin
  • Sesiwn 2: Rheoli lefelau maetholion yn y pridd – gwrtaith organig ac anorganig
  • Sesiwn 3: Calchu
  • image of plant in soil with hand about to drop seeds nearby

    Sesiwn 1 - Prif Elfennau ac Elfennau Hybrin

    Maetholion Planhigion

    Pan gaiff cnydau eu cynaeafu, mae’r maetholion sydd wedi eu hamsugno yn cael eu gwaredu felly mae’n bwysig bod maetholion yn cael eu disodli a’u bod ar gael ar gyfer y cnwd nesaf.

  • Mae modd gwneud hyn drwy ddefnyddio gwrtaith cemegol (anorganig), gwrtaith organig neu dail organig megis tail fferm neu slyri.
  • fertiliser being sprayed

    Grwpiau o Faetholion

    Prif Elfennau:

  • Nitrogen
  • Ffosffad
  • Potasiwm
  • Sylffwr
  • Magnesiwm
  • Calsiwm
  • Sodiwm
  • Grwpiau o Faetholion

    Elfennau Hybrin:

  • Boron
  • Copr
  • Haearn
  • Manganîs
  • Molybdenwm
  • Sinc
  • Cobalt
  • Prif elfennau ar gyfer tyfu cnydau

    Nitrogen

    Caiff y maetholyn hwn ei gyflenwi gan wrtaith a thail organig. Gall ffermwyr ddefnyddio codlysiau, e.e. meillion, pys a ffa fel ffynhonnell rydd o nitrogen gan eu bod yn cynnwys ‘cnepyn o facteria rhizobium’ sy’n sefydlogi nitrogen o’r atmosffer yn y pridd.

    close up of clovers

    Prif elfennau ar gyfer tyfu cnydau

    Nitrogen

    Caiff nitrogen ei gynhyrchu’n naturiol gan facteriwm sy’n dadelfennu sylwedd organig hefyd.

  • Caiff nitrogen ei golli o’r pridd wrth i fath arall o facteria ei ddadnitreiddio.
  • Yn ogystal, caiff nitrogen ei golli drwy drwytholchi, pan gaiff ei olchi ymaith gan y dŵr.
  • close up of bacteria

    Prif elfennau ar gyfer tyfu cnydau

    Ffosfad

    Caiff y maetholyn hwn ei gyflenwi gan wrtaith a sylwedd organig o dail neu weddillion planhigion.

  • Gall y planhigyn ddefnyddio gwrtaith ffosffad toddadwy, e.e. gwrtaith anorganig yn syth, ond mae’n rhaid i facteria ac asid gwan yn y pridd dorri gwrtaith ffosffad annhoddadwy cyn y gellir ei ddefnyddio.
  • tractor with fertiliser attachment

    Prif elfennau ar gyfer tyfu cnydau

    Potasiwm

    Caiff y maetholyn hwn ei gyflenwi gan wrtaith, tail a gweddillion planhigion.

  • Mewn rhai ardaloedd, caiff potasiwm ei ryddhau i’r pridd wrth i’r graig oddi tano fwyneiddio.
  • manure on field

    Prif elfennau ar gyfer tyfu cnydau

    Sylffwr

    Caiff y maetholyn hwn ei gyflenwi gan wrtaith, tail a glaw (glaw asid).

  • Mae’r lleihad yn y llygredd a ddaw o bwerdai sy’n llosgi glo wedi golygu nad yw glaw bellach yn gyflenwad dibynadwy o sylffwr, ac o ganlyniad, caiff mwy o wrtaith sylffwr ei ddefnyddio erbyn hyn.
  • Yr anghenion o ran maetholion a’r effaith ar blanhigion a phridd

    Maethlon mewn planhigion Cnydau sydd fwyaf tebygol o ddioddef o’i ddiffyg Amodau lle y bydd diffyg yn debygol Symptomau’r diffyg Effaith ar dwf Effaith gormodoedd o’r maetholyn
    Nitrogen Pob cnwd heblaw am godlysiau Pob math o bridd heblaw am fawn, os yw’r sylwedd organig yn isel ac yn dilyn grawnfwydydd didor Planhigyn tenau a gwan, dail melyn, diffyg cadeiriau Cyflymu twf, gwella ansawdd, annog meillion ar dir glas Grawnfwydydd gorweddol, oedi cyn aeddfedu, tueddol o ddioddef o afiechydon ac o’r rhew, lleihau’r lefelau siwgr a startsh
    Ffosfforws Cnydau gwraidd a meillion Pridd cleiog, ardaloedd lle ceir tipyn o law a thir glas gwael Tebyg i nitrogen heblaw bod y dail yn bŵl a chanddynt arlliw porffor neu wyrdd Cynnydd ym maint y dail, cyfradd a chynnyrch, yn troi dail yn wyrdd tywyll Achosi i gwned aeddfedu’n rhy gynnar, ac felly’n lleihau’r cynnyrch
    Potasiwm Cnydau gwraidd a meillion Pridd tywodlyd, tir glas sydd wedi ei dorri dro ar ôl tro ar gyfer silwair neu wedi ei lasfwydo Methu â thyfu’n ddigonol, blaen ac ochr dail yn marw Medru gwrthsefyll afiechydon a rhew yn well, gwella answadd Gall oedi wrth aeddfedu achosi diffyg magnesiwm, a dera’r borfa mewn gwartheg
    Magnesiwm Grawnfwydydd, tatws, betys siwgr, pys, ffa, cêl Pridd tywodlyd ysgafn Smotiau’n ymddangos ar y dail Cynhyrchu cloroffyl a gwella’r modd y caiff potasiwm ei ddefnyddio Annhebygol o ddigwydd
    Sylffwr Y mwyafrif o gnydau Pridd tywodlyd, os oes diffyg sylwedd organig yn y pridd ac os caiff ei gnydio’n ddwys Tebyg i ddiffyg nitrogen Gwneud nitrogen yn fwy effeithlon Annhebygol o ddigwydd

    Elfennau Hybrin

    Mae elfennau hybrin yn fwynau sydd eu hangen ar gnydau mewn symiau bychain er mwyn iddynt dyfu’n iach. Yr elfennau hybrin sydd fwyaf diffygiol gan amlaf yw:

  • Manganîs - Yn ddiffygiol yn aml iawn mewn cnydau maes, sy’n gysylltiedig â lefelau pH uchel a lefelau uchel o sylwedd organig, ac mae’r ddau yn cloi manganîs yn y pridd.
  • Boron - Gwelir diffyg gan amlaf mewn cnydau gwraidd a betys siwgr.
  • Copr - Mae diffyg yn broblem mewn pridd mawnog a phridd tywodlyd ysgafn iawn ac mewn pridd tenau, organig a sialcog.
  • Yr angen am elfennau hybrin

    Mae’r angen am elfennau hybrin yn fwyaf tebygol mewn:

  • Pridd ffrwythlon.
  • Pridd lle mae lefelau pH yn isel neu uchel ac mae sylwedd organig uchel iawn yn y pridd yn golygu nad yw’r elfennau hybrin ar gael.
  • Tir sydd wedi ei ffermio’n ddwys lle caiff symiau sylweddol o’r elfennau hybrin eu codi gan gnydau.
  • Lle na chaiff tail megis tail fferm a slyri ei ddefnyddio er mwyn ailgylchu elfennau hybrin.
  • image of wheat

    Cynnal Dadansoddiad Cemegol

    Mae cynnal dadansoddiad cemegol o’r pridd yn bwysig cyn defnyddio elfennau hybrin.

  • Mae hyn yn dangos pa elfennau hybrin sy’n ddiffygiol ac yn y pen draw, mae’n arbed costau.
  • Gall nifer o ffactorau fod wrth wraidd cnydau sy’n cael trafferth tyfu, megis draenio gwael, sychder, rhew, niwed mecanyddol, neu afiechyd firaol neu ffwngaidd.
  • image of leafy crops in field

    Defnyddio Elfennau Hybrid

    Gall defnyddio gormod o elfennau hybrin ddifrodi neu hyd yn oed ladd y cnwd. Ceir gwahanol ffurfiau ar elfennau hybrin y gellir eu defnyddio ar y tir, e.e:

  • Celadau, sef cymhlygau’r elfen hybrin sy’n toddi yn y dŵr.
  • Chwistrellwyr dail, a ddefnyddir weithiau fel ychwanegyn gyda gwrtaith cyfansawdd.
  • ‘Ffritiau’, sef gwydr sy’n cynnwys yr elfen, a dorrir yn ronynnau bychain ac a wasgerir ar y pridd.
  • Dulliau defnyddio elfennau hybrid

    Chwistrellwyr dail

    image of tractor spraying in field

    Ffritiau

    F∙T∙E", sy’n cael ei gynhyrchu drwy ffritio 6 elfen (manganîs, boron, haearn, sinc, copr a molybdenwm).

  • Mae F∙T∙E yn sylwedd sy’n gyfeillgar i’r amgylchedd. Mae’n cael ei ystyried yn microfaethyn gwydrog a chyfansawdd sydd yn hydoddi’n araf ar gyfer amsugno yn ystod y tymor tyfu cnydau.
  • 2 - Cynnal Lefelau Maetholion yn y Pridd

    Cynnal Lefelau Maetholion yn y Pridd


    Tail

    Caiff tail ei ddefnyddio ar dir amaethyddol fel modd o gael gwared â gwastraff anifeiliaid sydd wedi cronni yn ystod eu cyfnod dan do. Mae hefyd yn fanteisiol gan ei fod yn cyflenwi’r tir â sylwedd organig ac mae’n ffynhonnell rad o faeth, megis Nitrogen (N), Ffosffad (P), Potasiwm (K) a Sylffwr (S).

    manure in field

    Tail Fferm

    Fel arfer mae’n cynnwys gwasarn megis gwellt, felly mae ganddo lefelau uchel o Gynnwys Sych (CS) a sylwedd organig (SO). Dyma isgynnyrch gwartheg godro, gwartheg bîff, defaid, moch a dofednod a gedwir dan do.

    manure in field

    Slyri​

    Cymysgedd o wrin a thail â lefel isel o Sylwedd Sych, sy’n peri iddo fod yn fwy hylifol. Dyma isgynnyrch moch a gwartheg a gedwir mewn ciwbiclau neu ar slatiau lle na chaiff y gwasarn ei gymysgu â thail. Dyma gynnyrch gwartheg godro a borthir â silwair a chanddo lefelau isel o Sylwedd Sych.

    tractor spreading slurry

    Dŵr Budr

    Dŵr a ddefnyddir i olchi mannau lle mae anifeiliaid wedi gollwng gwastraff.

  • Dyma isgynnyrch gwartheg godro yn bennaf, e.e. ar ôl golchi’r parlwr, ac fel arfer, caiff ei storio a’i ddefnyddio ar y tir wedi ei gymysgu â slyri.
  • image of cows in parlour washing

    Cynnwys Maetholion

    Mae’r maetholion sydd wedi eu cynnwys mewn gwahanol fathau o dail yn amrywio yn ôl pa fath o anifail ydyw, diet a dull storio, e.e. mae gwartheg godro a borthir â diet yn llawn protein yn cynhyrchu tail a chanddo lefelau uwch o N o’u cymharu â thail gwartheg bîff.

  • Mae dofednod yn cynhyrchu tail a chanddo lefelau uchel iawn o N.
  • Symiau gwahanol fathau o faetholion a gynhyrchir gan anifeiliaid yn ystod eu cyfnod dan do (Ioan Rhys Williams)

    Da byw Pwysau’r corff (kg) Cyfnod dan do (diwrnod y flwyddyn) Carthion pur (m3 neu dunelli) Nitrogen (kg) Ffosffad (kg) Potash (kg)
    Gwartheg godro 550 183 9.6 48 19 48
    Gwartheg biff 400 240 6.2 31 12 31
    Moch 200 365 4 20 20 16
    Dofednod (1000 o ieir) 2200 365 41 660 545 360
    Defaid 65 30 0.1 0.8 0.2 0.4

    Peryglon Amgylcheddol

    Ceir dau berygl amgylcheddol sy’n gysylltiedig â defnyddio tail:

    1. Llygru Dŵr

  • Mae hyn yn digwydd os yw’r tail wedi ei storio’n wael neu fod trefn wael o wasgaru tail ar gaeau.
  • Mae galw gwrteithiau am ocsigen biocemegol yn uchel, ac mae hyn yn disbyddu dŵr o ocsigen os bydd yn llifo i afonydd a dyfrffosydd. Bydd yn amddifadu bywyd y dŵr, megis planhigion a physgod, o ocsigen.
  • water storage

    Peryglon Amgylcheddol

    Ceir dau berygl amgylcheddol sy’n gysylltiedig â defnyddio tail:

    2. Amonia a Llygredd Arogl

  • Mae adeiladau fferm a gweithdrefnau gwasgaru yn ffynonellau o amonia a llygredd arogl.
  • Mae tail yn rhyddhau amonia i’r atmosffer sy’n medru achosi asideiddio ac sy’n cyfoethogi nitrogen, sy’n arwain at leihad mewn amrywiaeth o ran rhywogaethau.
  • Mae llygredd arogl yn achosi niwsans i’r cyhoedd.
  • farm building

    Gwrtaith Anorganig

    Dyma wrtaith cemegol y gellir ei brynu a’i ddefnyddio ar y tir er mwyn cynyddu’r maetholion sydd ar gael.

  • Gellir eu prynu fel ‘gwrteithiau un cynhwysyn’ (‘straights’) neu ‘wrteithiau cyfansawdd’ (‘compounds’).
  • bags of Nitram

    Gwrteithiau un cynhwysyn

    Mae gan y rhain un prif gynhwysyn cemegol, felly pan gânt eu defnyddio, ni fyddant ond yn cyflenwi’r maetholyn penodol hwnnw.

    Gwrteithiau Cyfansawdd

    Mae angen mwy nag un o’r tri phrif faetholyn (N, P a K) ar nifer o gnydau, felly mae’n gyfleus i ddefnyddio’r holl faetholion ar yr un pryd. At y diben hwn, mae cynhyrchwyr wedi creu ystod o wrtaith cyfansawdd, sef nifer o faetholion mewn un gwrtaith.

    Gwrteithiau Cyfansawdd

    Mae gwrtaith cyfansawdd yn ddrutach na gwrteithiau un cynhwysyn ond gellir cyfiawnhau’r gost ychwanegol os oes angen mwy nag un maetholyn, oherwydd y byddai’n ddrutach i’w wasgaru a’i gymysgu ac yn anodd ei wasgaru’n effeithiol.

    compound fertiliser on back of tractor

    Cyfansoddiad Gwrtaith Cyfansawdd

    Caiff cyfansoddiad gwrtaith cyfansawdd ei nodi yn nhermau cymhareb N:P:K.

  • Mae’r tabl isod yn dangos enghreifftiau o’r tri math o wrtaith cyfansawdd.
  • Cyfansawdd Cynnwys Defnydd
    20:10:10 N gan mwyaf a swm cyfartal o P a K Gwrtaith at ddibenion cyffredinol
    25:0:15 N gan mwyaf, dim P ac ychydig o K Defnyddir ar adladd porfa
    0:15:15 Dim N ond swm cyfartal o P a K Defnyddir mewn gwely hadau grawnfwydydd

    Mathau o Wrtaith

    Gellir cael gwrtaith yn y Deyrnas Unedig naill ai ar ffurf solid neu hylif:

    Solidau

    Mae manteision gwrtaith solid fel a ganlyn:

  • Cyfansoddiad uchel o faeth yn y deunydd, gan leihau costau cludiant a storio.
  • Hawdd i’w drin e.e. bagiau 50kg neu fagiau 1 dunnell (gyda ffyrc ar y tractor).
  • Hawdd i’w storio, caniatáu ffermwr i brynu mewn swmp.
  • solid blue fertiliser pellets

    Gwrtaith Solid

    Ceir gwahanol ffurfiau ar wrtaith solid:

    1. Powdr

  • Mae’n rhaid i rai mathau o wrtaith fod ar ffurf powdr er mwyn sicrhau bod y deunydd yn gweithio yn y pridd.
  • Gall fod yn anodd ei wasgaru’n gyson ar y pridd.
  • powder solid fertiliser being layed

    Mathau o Wrtaith Solid

    2. Gronynnau

  • Maent yn torri yn gyflym er mwyn rhydau’r maetholion.
  • Bydd eu maint a’u hansawdd yn cael effaith ar y gyfradd a’r lled hau.
  • 3. Priliau

  • Tebyg i ronynnau ond mae ganddynt arwyneb llyfn ac maent yn llifo’n haws.
  • 4. Tameidiau

  • Fe’u cynhyrchir drwy falu deunydd solid yn fras, maent yn ymddwyn mewn modd tebyg iawn i ronynnau.
  • Gwrtaith Hylif

    Mae’n rhaid i rai mathau o wrtaith fod ar ffurf hylif gan nad ydynt yn bodoli ar ffurf solid, e.e. wrea. Ychydig iawn o gyfran yn y farchnad sydd gan wrtaith hylifol. Dyma rai o’i nodweddion:

  • Hawdd i’w drin oherwydd y gellir ei bwmpio i mewn ac allan o storfeydd a’i wasgaru gyda chwistrellwyr, ond mae’n rhaid cael tanciau storio sy’n medru bod yn ddrud.
  • Crynodiad cymharol fach o faetholion.
  • Mae modd ei gymysgu gyda chwynladdwr er mwyn lleihau’r costau gwasgaru.
  • Gwrtaith Organig

    Daw gwrtaith organig o ddeunydd planhigion neu anifeiliaid.

    Manteision Gwrtaith Organig

    Nid yw’n toddi’n syth mewn dŵr, felly ni chaiff ei drwytholchi mor hawdd â gwrtaith anorganig.

    Mae’n rhaid iddo ddadelfennu er mwyn iddo fod yn doddadwy felly mae’n ffynhonnell o faetholion i blanhigion a ryddheir yn araf.

    Yn annhebyg i wrtaith anorganig, gellir ei ddefnyddio’n helaeth heb niweidio gwreiddiau neu ddail sy’n egino.

    Gall annog gweithgaredd microbau.

    tramlines in wheat field

    Ffynonellau maetholion organig

    Maetholyn Ffynhonnell
    Nitrogen (N) Gwaed
    Carn a chorn
    Tail wedi ei gompostio
    Gwastraff planhigion
    Brethyn gwael (gwastraff gwlân)
    Ffosffad (P) Cig ac asgwrn
    Ffosffad craig
    Slag basig
    Potasiwm Potash craig
    Siâl Adwlaraidd
    Sylfinit
    Lludw pren
    Calciwm (Ca) and Magnesiwm (Mg) Halwynau Epsom
    Craig fagnesiwm galchaidd
    Sialc a chalchfaen wedi ei malu
    Gwymon calcheiddiedig
    Sylffwr (S) Fflŵr sylffwr
    Sylffad potasiwm
    Elfennau hybrin Gwymon hylifol a sych

    Trafod a Storio Gwrtaith

    Gellir prynu gwrtaith anorganig solid mewn bagiau o wahanol feintiau ee 600kg.

  • Mae gan y bagiau mawrion fachyn ar y top fel y gellir eu llwytho i wasgarwyr yn rhwydd ond maent yn anodd eu pentyrru.
  • Gellir hefyd brynu gwrtaith ar ffurf hylif. Mae’n hollbwysig bod pob math o wrtaith yn cael ei drafod a’i storio’n gywir, a hynny am resymau amgylcheddol ac iechyd a diogelwch yn ogystal â lleihau gwastraff.
  • Gwrtaith Solid

    Storfeydd Parhaol

  • Dylech ei gadw yn ddigon pell o wres er mwyn lleihau’r perygl o dân.
  • Dylech osgoi ei storio y tu allan am ormod o amser, ond os nad oes modd osgoi hyn, sicrhewch y caiff ei amddiffyn rhag y glaw a golau’r haul gyda deunydd lapio a haenen allanol.
  • Cadwch y mannau storio’n lân ac yn rhydd o gnofilod.
  • Ysgubwch unrhyw wrtaith sydd wedi gollwng o’r cwdyn a’i waredu mewn pydew slyri neu ei wasgaru’n denau ar gnydau sy’n tyfu.
  • Peidiwch â defnyddio blawd llif i’w amsugno.
  • fertilisers being storaged

    Sesiwn 3 - Calchu

    Calchu​

    Caiff y raddfa pH ei defnyddio i fesur asidrwydd neu alcalinedd pridd. Mae pH 7 yn niwtral, ac mae gwerth pH sy’n is na 7 yn asidig ac mae gwerthoedd pH sy’n uwch na 7 yn alcalïaidd.

  • Yn ddelfrydol, bydd bacteria a chnydau’n tyfu ar lefel pH 6.3-6.8.
  • grass

    Trwytholchi

    Mae trwytholchi sylweddol pan fydd llawer o law yn creu pridd asidig (sur), lle na fydd cnydau’n tyfu’n foddhaol.

  • Mae pridd calchog yn naturiol yn alcalïaidd ac mae pridd mawnog yn naturiol asidig.
  • rain landing on ground

    Lefel pH Tir Amaeth

    Mae gan y mwyafrif o briddoedd lefel pH rhwng 4.5 a 8. Bydd cadw’r lefel pH delfrydol, sef 6.5, yn gwneud y gorau’r o’r maetholion a geir yn y pridd.

  • Lle ceir tueddiad i bridd droi’n asidig, caiff calch sy’n cynnwys calsiwm carbonad ei ddefnyddio er mwyn niwtraleiddio’r asidedd.
  • tractor churning soil

    Sut caiff calch ei waredu o’r pridd?

    Bydd y pridd yn gwaredu calch drwy:

  • Ddraenio - Gwaredu drwy’r dŵr sy’n gadael.
  • Gwrtaith a thail – Mae sylffad ac amonia’n gwaredu’r calsiwm carbonad o’r pridd.
  • Cnydau – e.e. caiff 7kg o galsiwm carbonad ei golli gyda phob tunnel o wellt.
  • Stoc - e.e mae bustach 500kg yn gwaredu 16kg o galsiwm carbonad o’i esgyrn, ac mae 18kg o galsiwm carbonad yn gadael y fferm gyda phob 5000 litr o laeth.
  • wheat field

    Arwyddion bod angen calch ar y pridd

  • Cnydau’n methu mewn mannau, yn enwedig y rheiny sy’n sensitif i asid, megis barlys a betys siwgr.
  • Ar dir glas, porfeydd gwael yn ymddangos, megis maeswelltydd a mat o lystyfiant sydd heb bydru.
  • Ar dir âr, mae chwyn megis suran yr ŷd a throellig yn gyffredin.
  • Dadansoddiad pridd yn dangos pH < 6.5
  • wheat in field

    Prif Fanteision Calchu

  • Bod rhagor o faetholion planhigion eraill ar gael (gall calchu'n ormodol waredu rhai maetholion).
  • Mae’n niwtraleiddio’r asidedd.
  • Mae’n cyflenwi calsiwm ar gyfer maeth planhigion.
  • Mae’n gwella adeiladwaith y pridd.
  • wheat

    Y pH Delfrydol ar Gyfer Cnydau

    Mae lefel pH gywir neu ddelfrydol yn dibynnu ar y math o bridd a’r cnwd a fydd yn cael ei dyfu. Mae gofynion tir glas yn llai na gofynion cnydau âr.

    tractor with fertiliser

    Tabl yn dangos y lefelau pH isaf sydd eu hangen ar gnydau (Ioan Rhys Williams)

    Cnwd Lefel pH isaf
    Barlys, betys siwgr, ffa, pys a maglus/lwsérn 6.5
    India-corn, rêp had olew, ceirch, gweninth, bresych a moron 6.0
    Tatws a rhyg 5.5
    Ryegrass and pheiswellt 5.0

    Gofynion Calchu

    Mae cyfanswm y calch sydd ei angen ar y tir er mwyn newid y pH i’w lefel delfrydol yn ddibynnol ar:

  • pH delfrydol y cnwd sydd i’w dyfu.
  • Ansawdd y pridd.
  • Y sylwedd organig sydd ar gael.
  • Lefel bresennol y pH.
  • crops in field

    Argymhellion calchu ar gyfer cnydau âr a chnydau porfa (MAFF)

    pH y pridd Pridd tywodlyd a lomog Lomau tywodlyd a lomau silt Lomau clai a chlai Pridd organig Pridd mawnog
    Âr Porfa Âr Porfa Âr Porfa Âr Porfa Âr Porfa
    6.2 3 0 4 0 4 0 0 0 0 0
    6.0 4 0 5 0 6 0 4 0 0 0
    5.5 7 3 8 4 10 4 9 3 8 0
    5.0 10 5 12 6 14 17 14 7 16 16

    https://ahdb.org.uk/knowledge-library/liming-for-a-grassland-reseed